Column – (On)vermogen

Buiten zijn schuld raakt meneer X betrokken bij een ernstig ongeluk. Hij houdt er blijvend letsel aan over. Als compensatie voor het leed en de extra uitgaven heeft hij recht op smartengeld. Meneer krijgt eenmalig een flink bedrag gestort op zijn bankrekening. Geld dat hard nodig is voor herstel, toch dreigt hij het ook voor iets heel anders te moeten gebruiken.

Gezien zijn lage inkomen en kleine vermogen had hij de laatste jaren recht op kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Maar door het smartengeld ligt het saldo op zijn bankrekening nu boven het vrijgestelde bedrag. De gemeente wijst een verzoek om kwijtschelding af.

Meneer legt zich daar niet bij neer. ‘Ik heb extra kosten als gevolg van het ongeluk. Daar reserveer ik het smartengeld voor. Het is niet bedoeld om belasting te betalen. De gemeente kijkt alleen naar mijn saldo.’

De ombudsman is het met hem eens. Strikt formeel heeft de gemeente gelijk, maar is het ook redelijk? Smartengeld is iets anders dan een vrij besteedbare financiële reserve. Het is een compensatie voor aangedaan leed en noodgedwongen extra uitgaven. De Nationale Ombudsman heeft eerder in vergelijkbare zaken ervoor gepleit smartengeld een tijd lang buiten het vermogen te laten.

De ombudsman vraagt de gemeente opnieuw naar het verzoek om kwijtschelding te kijken. Maar ook: Wat is het beleid? Wordt smartengeld altijd automatisch tot het vermogen gerekend?

Bij nader inzien vindt de gemeente nu ook dat rekening moet worden gehouden met de intentie van een schadeloosstelling. Meneer krijgt alsnog kwijtschelding en de aanbevelingen van de Nationale Ombudsman worden de basis voor nieuw beleid.

Voortaan worden vergoedingen voor materiële zaken één jaar buiten het vermogen gelaten. Bij smartengeld voor immateriële schade (stress, pijn, psychische klachten) is dat drie jaar. Daarna is er ruimte voor maatwerk. Het wordt vastgelegd in een richtlijn, zodat burgers in vergelijkbare gevallen gelijk worden behandeld.

De bovenstaande column is afkomstig uit de Stadskrant Den Haag, editie van 23 maart 2026: www.stadskrant.denhaag.nl