Rapporten Ombudsman: “Laat mantelzorghelden niet in de kou staan”

Twee onderzoeken, één duidelijke boodschap aan de gemeente Den Haag: mantelzorgers mogen nooit de dupe worden van fouten in de uitvoering.

In de rapporten Mantelzorghelden met lege handen en Geen Pluim voor de gemeente concludeert de Ombudsman dat de gemeente haar verantwoordelijkheid onvoldoende heeft genomen. Hoewel de oorzaken verschillen – fraude in het waarderingssysteem en het faillissement van een leverancier – is de uitkomst hetzelfde: mantelzorgers die recht hadden op een jaarlijkse blijk van waardering, bleven met lege handen achter.

De Ombudsman Den Haag roept de gemeente op om haar verantwoordelijkheid te nemen voor mantelzorgers die hun jaarlijkse mantelzorgwaardering mislopen. In de twee recente onderzoeken concludeert de Ombudsman dat de gemeente tekortschiet in haar zorg voor inwoners die zich jarenlang belangeloos inzetten voor een naaste.

De eerste zaak gaat over een alleenstaande vader die al tien jaar voor zijn zoon met autisme zorgt. Door fraude in het nieuwe digitale waarderingssysteem was het beschikbare budget al op voordat hij een aanvraag kon doen. Ondanks dat hij recht had op de jaarlijkse mantelzorgwaardering, bleef hij met lege handen achter.

In een tweede onderzoek stonden twee mantelzorgers centraal die hun cadeaubonnen uit 2021 en 2022 niet meer konden verzilveren nadat het bedrijf achter de cadeaubonnen failliet ging. De gemeente verwees hen naar de curator van het failliete bedrijf en bood geen alternatief

Volgens Ombudsman Carina van Eck is dat niet hoe een betrouwbare overheid hoort te handelen. 

Verantwoordelijkheid blijft bij de gemeente
In beide rapporten benadrukt de Ombudsman dat de gemeente verantwoordelijk blijft voor de uitvoering van de wettelijke mantelzorgwaardering. De jaarlijkse blijk van mantelzorgwaardering is een wettelijke plicht voor gemeenten en is dus niet vrijblijvend.

Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet wanneer een digitaal systeem faalt of wanneer werkzaamheden zijn uitbesteed aan een externe partij. 

De Ombudsman oordeelt dat de gemeente: 

• haar verantwoordelijkheid onvoldoende heeft genomen; 

• mantelzorgers onvoldoende heeft geïnformeerd; 

• te weinig heeft gezocht naar een passende oplossing. 

Meer dan een cadeaubon
De onderzoeken gaan volgens de Ombudsman uiteindelijk niet alleen over een cadeaubon of een financiële tegemoetkoming. 

“Het gaat om erkenning en vertrouwen. Mantelzorgers doen onmisbaar werk voor onze samenleving. Juist daarom moet de overheid laten zien dat zij naast hen staat wanneer er iets misgaat.”
 

Aanbevelingen
De Ombudsman doet in beide rapporten aanbevelingen aan de gemeente. Daaronder vallen: 

• zorg dat gedupeerde mantelzorgers alsnog een passende waardering ontvangen; 

• informeer mantelzorgers actief wanneer zich problemen voordoen; 

• voorkom herhaling door systemen en contracten beter in te richten en ruimte te houden voor maatwerk. 

Met deze twee onderzoeken geeft de Ombudsman één duidelijke boodschap af: een fout in de uitvoering mag nooit betekenen dat mantelzorgers met lege handen achterblijven.