Ombudsman en Jeugdombudsman vragen aandacht voor vastlopende aanpak dakloosheid

Inwoners die moeilijk toegang krijgen tot opvang, gezinnen die jarenlang in een hotel verblijven en mensen die wachten op een briefadres. De Ombudsman en Jeugdombudsman Den Haag ontvangen klachten die wijzen op structurele knelpunten in de aanpak van dak- en thuisloosheid. In een gezamenlijke signalenbrief vragen zij de commissie Samenleving aandacht voor deze problemen. 

Carina van Eck en Coby van der Kooi stuurden de brief op 12 oktober, in aanloop naar het commissiedebat over dak- en thuisloosheid op 15 oktober. De signalen komen voort uit klachten van inwoners. Daarbij zien de ombudsmannen terugkerende problemen bij de toegang tot opvang, het verblijf, de uitstroom naar passende huisvesting en het verkrijgen van een briefadres. 

Moeizame toegang tot opvang 

Inwoners vertellen dat zij geen opvang krijgen omdat zij als voldoende zelfredzaam worden beschouwd. Ook ontvangen de ombudsmannen signalen over discussies over de binding met de regio en over mensen die eerst hun eigen netwerk volledig moeten uitputten. 

Dat kan inwoners in kwetsbare situaties verder onder druk zetten. Voor mensen die huiselijk geweld ontvluchten, kan het ontbreken van veilige opvang betekenen dat zij terugkeren naar een onveilige situatie. 

Daarnaast is voor inwoners niet altijd duidelijk wanneer de gemeente een besluit neemt, waarom een aanvraag wordt afgewezen en waar zij vervolgens terechtkunnen. Ook na toekenning van opvang volgt vaak een wachtlijst, met onzekerheid over de wachttijd en de mogelijkheden voor onderdak in de tussentijd. 

Gezinnen jarenlang in hotelopvang 

De Ombudsman en Jeugdombudsman maken zich in het bijzonder zorgen over gezinnen met jonge kinderen die langdurig in hotelopvang verblijven. Sommige gezinnen wachten al meer dan twee jaar op een passende vervolgstap. 

Een van de inwoners beschrijft de gevolgen als volgt: 

“Ik verblijf nu al ruim twee jaar met mijn kinderen in de hotelopvang. Eerst in Scheveningen, nu in het centrum van Den Haag. Ik word er moedeloos van. Ons leven staat al twee jaar stil.” 

Een hotelkamer biedt tijdelijk onderdak, maar weinig ruimte en privacy voor het dagelijks gezinsleven. Langdurige onzekerheid kan de verhoudingen binnen een gezin onder druk zetten en de ontwikkeling van kinderen belemmeren. 

Ook overplaatsingen tussen opvanglocaties kunnen ingrijpende gevolgen hebben. Sociale contacten en contacten met hulpverleners worden onderbroken. Kinderen moeten soms van school wisselen. De ombudsmannen vragen daarom om zorgvuldig gemotiveerde besluiten, waarbij persoonlijke omstandigheden en de belangen van kinderen worden meegewogen. 

Geen perspectief op een eigen woning 

Door het tekort aan passende en betaalbare woningen blijven mensen noodgedwongen in tijdelijke opvang. De klachten laten zien dat dit niet alleen hun woonsituatie raakt, maar ook hun vertrouwen en mogelijkheden om hun leven weer op te bouwen. 

Daarnaast ontvangen de ombudsmannen klachten van inwoners die weken of maanden wachten op een briefadres. Hierdoor kunnen zij problemen ondervinden bij het regelen van ondersteuning en belangrijke voorzieningen. Ook kunnen financiële problemen oplopen doordat post, waaronder boetes, hen niet bereikt. 

Dakloosheid tijdig voorkomen 

De ombudsmannen erkennen de grote druk op opvang- en woonvoorzieningen. Zij spreken hun waardering uit voor professionals die onder moeilijke omstandigheden werken en vaak pijnlijke keuzes moeten maken. Met de brief willen zij zichtbaar maken waar inwoners vastlopen en waar hun rechtsbescherming onder druk staat. 

Hun oproep richt zich ook op inwoners die nog niet dakloos zijn, maar dat wel dreigen te worden. Tijdige besluiten over uitkeringen, ondersteuning bij schulden en snelle toegang tot een briefadres kunnen voorkomen dat problemen verder escaleren. 

“Daarom begint een menswaardige aanpak niet pas bij de opvang, maar ook bij het tijdig voorkomen van dakloosheid.”